Ένας τόπος συνάντησης για το χωριό μας.Δήμος Μινώα Πεδιάδας
01 / Ο Σύλλογος
Μαζί, κρατάμε τον τόπο μας ζωντανό.
Ο ΗΣΙΟΔΟΣ είναι ο Πολιτιστικός Σύλλογος της Αγίας Παρασκευής Πεδιάδας.
Εδώ δημιουργούμε έναν κοινό χώρο για την παρουσίαση του Συλλόγου, την ενημέρωση για τις δράσεις του και τη συγκέντρωση της πολιτιστικής μνήμης του χωριού.
Ο Σύλλογος αναγνωρίστηκε με την απόφαση 3/1983 του Πρωτοδικείου Ηρακλείου και καταχωρίστηκε στο μητρώο σωματείων με αριθμό 759 στις 31 Μαΐου 1983. Το καταστατικό τροποποιήθηκε το 2023, σύμφωνα με το πιστοποιητικό της 17ης Ιουνίου 2025.
01
Πολιτισμός
Χώρος για τις πολιτιστικές δράσεις και τις εκδηλώσεις του Συλλόγου.
02
Μνήμη
Ιστορίες, φωτογραφίες και μαρτυρίες που συνδέουν τις γενιές του χωριού.
03
Κοινότητα
Η ενημέρωση του Συλλόγου σε ένα σημείο, για τους κατοίκους και τους φίλους της Αγίας Παρασκευής.
02 / Ο τόπος μας
Αγία Παρασκευή Πεδιάδας
Στους δυτικούς πρόποδες του λόφου του Αγίου Πνεύματος, ανάμεσα σε ελαιώνες, η Αγία Παρασκευή βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 400 μέτρων.
Το χωριό ανήκει στην Τοπική Κοινότητα Λιλιανού, στη Δημοτική Ενότητα Καστελλίου. Πήρε το όνομά του από τον κοιμητηριακό ναό της Αγίας Παρασκευής, νοτιοδυτικά του οικισμού.
ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ
Η ιστορία του χωριού
Η δημοτική παρουσίαση συνδέει, με επιφύλαξη, το χωριό με την ονομασία Santa Venerta σε χειρόγραφο του 1463. Μινωικά ευρήματα στη θέση Αρμί, δυτικά του οικισμού, μαρτυρούν πολύ παλαιότερη ανθρώπινη παρουσία.
ΠΡΟΦΟΡΙΚΗ ΜΝΗΜΗ
Παραδόσεις & μαρτυρίες
Καμαρόσπιτα, πέτρινοι φούρνοι και πατητήρια διατηρούν ίχνη της παραδοσιακής ζωής. Οι μαρτυρίες των κατοίκων θα συμπληρώσουν αυτή την εικόνα.
ΤΟΠΟΣ & ΜΝΗΜΕΙΑ
Στον λόφο του Αγίου Πνεύματος
Ανατολικά του χωριού βρίσκονται τα εκκλησάκια του Αγίου Πνεύματος και του Αγίου Νικολάου, με θέα στην πεδιάδα.
Ιστορία & προφορική παράδοση
Οι ρίζες και οι άνθρωποι του χωριού
Η παλιά ονομασία
Σύμφωνα με την ιστορική παρουσίαση της Hellenica World, που παραπέμπει στις μεταφράσεις τουρκικών αρχείων του Νικολάου Σταυρινίδη, ο οικισμός καταγράφεται το 1671 ως Aya Paraski Hurdu. Η αναφορά αυτή προσθέτει ένα σημαντικό τεκμήριο στην ιστορία της Αγίας Παρασκευής.
Από το Μετόχι Χούρδου στην Αγία Παρασκευή
Η τοπική παράδοση συνδέει την εγκατάσταση στην περιοχή με μέλη της σφακιανής οικογένειας των Χούρδων και, αργότερα, με τον Χούλη. Οι αφηγήσεις μιλούν για «Μετόχι Χούρδου» ή «Μάντρα του Χούρδου» και συνδέουν αυτές τις οικογένειες με τους Χουρδάκηδες και τους Χουλάκηδες. Πρόκειται για παραδόσεις χωρίς προσδιορισμένη χρονολογία. Η σημερινή ονομασία συνδέεται με τον ναό της Αγίας Παρασκευής.
Αριστοφάνης Χουρδάκης
Στην Αγία Παρασκευή γεννήθηκε το 1932 ο δάσκαλος και συλλέκτης της κρητικής προφορικής παράδοσης Αριστοφάνης Χουρδάκης. Παράλληλα με το εκπαιδευτικό του έργο, κατέγραψε και εξέδωσε παραμύθια και ιστορίες από την Κρήτη, συμβάλλοντας στη διάσωση της λαϊκής αφήγησης. Έφυγε από τη ζωή το 2017.
Στέργιος Σπανάκης, Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Α, Ηράκλειο 1991, σ. 45.
Ανδρέας Λενακάκης, «Τοπωνυμική έρευνα περιοχής Αγίας Παρασκευής Πεδιάδος», Παλίμψηστον 37 (2020), σσ. 203–214.
Οι παραπάνω τίτλοι αναφέρονται ως βιβλιογραφία της πηγής· δεν έχουν ελεγχθεί αυτοτελώς για αυτή την παρουσίαση.
Τεκμήρια του τόπου μας
Διοικητική ιστορία του οικισμού
Η διοικητική πορεία της Αγίας Παρασκευής της επαρχίας Πεδιάδας αποτυπώνεται σε μια σειρά επίσημων πράξεων. Τα τέσσερα ΦΕΚ του αρχείου τεκμηριώνουν τη μετάβαση από την Κοινότητα Μουχτάρω στην Κοινότητα Λιλιανών και, στη συνέχεια, στους Δήμους Καστελλίου και Μινώα Πεδιάδας.
1925 — Στην Κοινότητα Μουχτάρω
Με το διάταγμα περί αναγνώρισης κοινοτήτων στην Κρήτη, η Αγία Παρασκευή και το Λιλιανό εντάσσονται στην Κοινότητα Μουχτάρω, με έδρα τον ομώνυμο οικισμό της επαρχίας Πεδιάδας.
Οι οικισμοί Λιλιανά και Αγία Παρασκευή αποσπώνται από την Κοινότητα Μουχτάρω και συγκροτούν αυτοτελή Κοινότητα Λιλιανών, με έδρα τα Λιλιανά. Το διάταγμα υπογράφεται στις 30 Ιουνίου 1928 και δημοσιεύεται στις 17 Αυγούστου 1928.
Με το Προεδρικό Διάταγμα 272/1994, οι Κοινότητες Καστελλίου, Καρουζανών, Λιλιανού, Πολυθέας και Γερακίου ενώνονται στον Δήμο Καστελλίου, με έδρα το Καστέλλιον. Μέσω της Κοινότητας Λιλιανού, η Αγία Παρασκευή εντάσσεται στον νέο Δήμο.
Ο νόμος 3852/2010, γνωστός ως «Καλλικράτης», συνενώνει τους Δήμους Αρκαλοχωρίου, Καστελλίου και Θραψανού στον Δήμο Μινώα Πεδιάδας. Με την εφαρμογή της μεταρρύθμισης από την 1η Ιανουαρίου 2011, η Αγία Παρασκευή εντάσσεται στον νέο Δήμο.
Έναρξη ισχύος: άρθρο 286, σ. 1920. Το έτος 2010 αφορά τη δημοσίευση του νόμου και το 2011 την εφαρμογή της διοικητικής μεταρρύθμισης.
Οι ονομασίες Μουχτάρω, Λιλιανά, Λιλιανών και Λιλιανού αποδίδονται σύμφωνα με τα αντίστοιχα ΦΕΚ. Το ιστορικό συνοψίζει τα τέσσερα διαθέσιμα τεκμήρια και δεν αποτελεί εξαντλητική καταγραφή όλων των διοικητικών μεταβολών.
Πρόσωπα, παρέες και στιγμές από τη ζωή του χωριού, όπως διασώθηκαν στο ημερολόγιο του Συλλόγου για το 2025. Επιλέξτε μια φωτογραφία για να τη δείτε μεγαλύτερη.
Παρέα στο χωριόΟμαδικό πορτρέτοΣτιγμή με το αγροτικό μηχάνημαΣυνάντηση χωριανώνΣυνάντηση στον υπαίθριο χώροΠρόσωπα του χωριούΜια βόλτα μαζίΠροετοιμασία του τραπεζιούΑναμνήσεις από το σχολείοΠαρέλαση στο χωριόΟικογενειακό στιγμιότυποΠαρέα με μουσικήΣυνάντηση δίπλα στο εκκλησάκιΠορτρέτο με παραδοσιακή ενδυμασία
Πηγή: ημερολόγιο Πολιτιστικού Συλλόγου «ΗΣΙΟΔΟΣ», έκδοση 2025. Οι χρονολογίες λήψης και η ταυτοποίηση των προσώπων θα συμπληρωθούν από το αρχείο του Συλλόγου. Οι σύντομες λεζάντες περιγράφουν όσα διακρίνονται στις εικόνες.
03 / Νέα & εκδηλώσεις
Οι επόμενες συναντήσεις μας
Κάλεσμα εθελοντικής προσφοράς
Μια Κυριακή για τον χώρο που μας ενώνει!
Την Κυριακή 4 Οκτωβρίου 2026, στις 11:00 π.μ., δίνουμε ραντεβού στην αίθουσα του Συλλόγου, στο πρώην Δημοτικό Σχολείο Αγίας Παρασκευής.
Ο Πολιτιστικός Σύλλογος «ΗΣΙΟΔΟΣ» καλεί τα μέλη και όλους τους χωριανούς να βοηθήσουμε εθελοντικά στον καθαρισμό και την τακτοποίηση της αίθουσας και της αποθήκης μας.
Λίγος χρόνος από τον καθένα, μεγάλη βοήθεια για όλους. Ελάτε με καλή διάθεση και όρεξη για προσφορά, να φροντίσουμε μαζί τον χώρο όπου συναντιόμαστε και δημιουργούμε!
Κάθε χέρι βοηθά. Σας περιμένουμε!
Το Διοικητικό Συμβούλιο του Πολιτιστικού Συλλόγου «ΗΣΙΟΔΟΣ»
04 / Επικοινωνία
Έχετε μια ιστορία να μοιραστείτε;
Παλιές φωτογραφίες, αναμνήσεις και τεκμήρια μπορούν να γίνουν μέρος της συλλογικής μνήμης της Αγίας Παρασκευής.
Στείλτε μας φωτογραφίες ή άλλο υλικό για τον εμπλουτισμό του site στο m.psillakis@gmail.com.
Πολιτιστικός Σύλλογος «ΗΣΙΟΔΟΣ»
Αγία Παρασκευή Πεδιάδας Δήμος Μινώα Πεδιάδας, Κρήτη
ΗΣΙΟΔΟΣ